Bugün, cumhuriyetimizin 95. kuruluş yıldönümü. Hepimize kutlu olsun.

Bu anlamlı yıldönümünde cumhuriyeti ve Atatürk'ün büyüklüğünü anlatan pek çok 
makale okuyacaksınız muhtemelen.

Ben ise konuya çok farklı ve pek alışık olmadığımız bir açıdan bakmak, 
cumhuriyetin kazanımlarını "cumhuriyet sosyolojisi" açısından değerlendirmek 
istiyorum.

***

Sosyolojinin temel kavram ve ilkelerinin hemen hemen tümünü Atatürk'ün kurduğu 
Türkiye Cumhuriyeti'nde görüyoruz.

Yani, cumhuriyetimiz öyle sıradan ve basit bir tepkiselliğe dayanmıyor, her 
unsuru planlı, kuramlara dayalı ve bilimsel.

Otorite, tahakküm ve toplumsal sınıf

Şimdi tek tek cumhuriyetimiz ve sosyolojinin (toplum biliminin) kavramlarını 
inceleyelim.

Otorite ve tahakküm: Padişah otoritesi ve baskısı yerine halkın (cumhurun) 
demokratik yönetimi geliyor.

Anomi: Normsuzluk (kuralsızlık), keyfi uygulamalar ortadan kalkıyor.

İşbölümü: İnsanların birer meslek sahibi olması ve tüketicilikten üreticiliğe 
geçişi sağlanıyor.

Sınıf: Toplum içinde "sınıflara" dayalı bir yapıya son veriliyor.

Toplumsal cinsiyet: Eril ve ataerkil, kadınları ikinci sınıf gören anlayış yok 
ediliyor.

Yoksulluk: Yoksulluk ve dilenme kültürü ortadan kaldırılıyor.

Sosyalleşme: Bireylerin toplumsal değerler konusunda farkındalık ve benlik 
duygularını geliştirmelerine yardımcı olan sosyal süreçler geliştiriliyor.

Kitle iletişim araçları: Kitlelerin haber alma ve ifade özgürlüklerini sağlamak 
için gazete ve dergi gibi iletişim araçlarının geliştirilmesi hedefleniyor.

Tıbbileştirme: Kilo, sigara ya da cinsel pratikler gibi yaşam tarzlarına ilişkin 
sorunlar, tedavi edilmesi gereken sorunlar olarak ele alınarak, çözümler 
aranıyor.

Yurttaşlık bilinci: Hak ve sorumluluklar verme sürecinde bireyler padişaha 
köle/kul olmaktan kurtarılıyor.

Şeyleşmek: Yurttaşlık bilinci ile insanlar nesne olmaktan çıkarılıp birer özne 
haline getiriliyor.

Yeni bir "cogito" ve varoluş

Toplumsal dayanışma: Ortak bir toplumsal düzen kurma yolunda toplumsal dayanışma 
sağlanıyor.

Kentleşme: Kırsal yaşamdan çıkıp gelişmiş modern kentler kurarak yeni bir yaşam 
biçimine geçerek, dünyaya uyum sağlanıyor.

Beden ve zihni özgürlük: Bedenler hapsedildiği kafeslerden, cumbalı pencerelerin 
ardından ve dışlanmışlıktan kurtarılarak toplum içine/yönetime dâhil ediliyor, 
zihinlere ifade özgürlüğü getiriliyor.

Cogito ("Düşünüyorum öyleyse varım"): İnsan düşünebiliyorsa (cogito) "vardır". 
Cumhuriyet düşünebilen, düşünce üreten bir yapı, cogito inşa etmiştir.

Varoluş: İnsan yalnızca düşünen bir özne değil aynı zamanda eyleyen (eden, 
yapan) ve duyumsayan (varlığını sezen, fark eden) bir canlıdır. Bu biçimde de 
var olur. Cumhuriyet bunu da sağlamıştır.

Hukuk ve siyaset sosyolojisi: Siyaseten ve hukuken hesap verebilir bir iktidar 
yapısı inşa edilmiştir.

Aydınlanma: İyilik, adalet ve bilimsel bilgiyle yürümek, boş inançlara 
(hurafelere) bel bağlamamak hedeflenmiştir.

Laikleşme: Bütün dünya toplumları sanayileşip daha rasyonel (akılcı), bilimsel 
ve mantıklı düşünme ve organizasyon biçimlerini benimserken, dinî otorite 
kaynaklarından uzaklaşmıştır. Bu bir anlamda, Orta Çağ'ın Kilise hegemonyası ve 
hurafeleri yok etmek demek, yani laikliktir. Cumhuriyet, Türkiye'de bunu da 
gerçekleştirmiştir.

***

"Türkiye Cumhuriyetinin temeli kültürdür" diyen Atatürk'ün vasiyetini yerine 
getirebilenler el kaldırsın!

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.